TEFTİŞ KURULU BAŞKANLIĞI

Başta ağır cezalık suçlar olmak üzere, özel kanunlarda soruşturmanın bizzat Cumhuriyet savcıları tarafından yapılması öngörülen suçlar ile önemli olaylara ilişkin bir kısım soruşturmaların kolluk görevlilerine bırakıldığı saptanmıştır.

(… sayılılar)

* CMK’nın 161. maddesinde Cumhuriyet savcısının maddî gerçeğe ulaşmak amacıyla, doğrudan doğruya veya emrindeki adlî kolluk görevlileri aracılığı ile her türlü araştırmayı yapabileceği düzenlenmiş ise de, Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi’nin 14. maddesinde açıklandığı veçhile; basit hadiseler dışında ve zorunluluk bulunmadığı takdirde soruşturmaların işin asıl sahibi olan Cumhuriyet savcılarınca bizzat yürütülmesi icap ettiğinin bilinmesi,

2- Ailenin Korunmasına İlişkin Yasa ile İlgili İşlemler

… sayılılarda kusurlu eş, ….sayılılarda ise diğer aile bireyleri hakkında 4320 sayılı Yasa’nın 1. maddesi uyarınca tedbir kararı verilebilmesi için aile mahkemesinden talepte bulunulmadığı saptanmıştır.

* 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Yasa’nın değişik 1. maddesinin ikinci paragrafında yer alan “eşlerden birinin veya çocukların veya aynı çatı altında yaşayan diğer aile bireylerinden birinin veya mahkemece ayrılık kararı verilen veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı olan veya evli olmalarına rağmen fiilen ayrı yaşayan aile bireylerinden birinin aile içi şiddete maruz kaldığını kendilerinin veya Cumhuriyet Başsavcılığının bildirmesi üzerine …” şeklindeki hüküm dikkate alınarak “kusurlu eş veya diğer aile bireyi” hakkında tedbir uygulanması için, Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 35 sayılı Genelgesi’nde açıklanan ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmesi,

3- Akıl Hastası Olduğu Belirlenen Kişilerin Vesayet Makamına Bildirilmesi

…sayılıda; şüpheli/mağdur/müşteki’nin evrak içeriğine göre akıl hastası olduğuna dair şüphe bulunmasına rağmen, vesayet makamına ihbarda bulunulmadığı gözlenmiş, gereğine tevessül ettirilmiştir.

* Medeni Kanun’un 405/2 maddesi gereğince görevlerini yaparlarken vesayet altına alınmayı gerekli kılan bir durumun varlığını öğrenen idari makamlar, noterler ve mahkemeler, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar, şeklindeki amir hükmün göz ardı edilmemesi,

4- Arama Kararları Ve Uygulanması

Arama kararları ve uygulanmasına ilişkin incelemede;

a) Arama yapılacak yer, şüphelinin kimliği, kararın geçerli olacağı süre belirtilmeden genel nitelikte arama kararları istendiği,

Örneğin;

……..soruşturma sayılıda, mahalli zabıtanın şüpheli EH ile ilgili olarak yazdığı istek yazısında, adı geçenin uyuşturucu madde ticareti yaptığı, temin ettiği uyuşturucu maddeler ile birlikte Mersin ilinden Ankara’ya geleceği ifade edilerek, adı geçenin ve yanında bulunabilecek kişilerin yakalanabilmesi açısından Gölbaşı ilçesinde uygulama yapılarak Mersin ilinden gelen özel otomobiller ve yolcu otobüslerinde arama yapılmasının istendiği, Cumhuriyet savcısı tarafından düzenlenen 25.08.2006 tarihli arama kararında, sadece şüpheli EH’nın ismi yazılarak kimliği ile alakalı diğer bilgilere yer verilmeden, bu şüpheli ile birlikte yanında bulunabilecek diğer kişilerin de aranması, Mersinden gelip Ankara’ya Gölbaşı ilçesi Konya yolundan girecek bütün özel otolar ve yolcu otobüslerinde gece/gündüz olmak üzere, üzerlerinde, eşyalarında, bagajlarında ve bulundukları araçlarda belirli süre sınırı olmadan arama yapılmasına karar verildiği,

b) …sayılılarda Cumhuriyet savcısının katılmadığı konut ve işyeri aramalarında, yalnızca şüpheli ve kolluk görevlilerinin hazır bulunup tutanağı imzaladıkları,

Görülmüştür.

* CMK’nın 116. maddesi gereğince, “şüphelinin veya sanığın üstü, eşyası, konutu ve işyeri ile ona ait yerlerin” aranabileceği, 119. maddesi uyarınca “arama kararlarında, aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı konut veya diğer yerin adresi, karar veya emrin geçerli olacağı süre açıkça gösterilir” şeklindeki hükümleri dikkate alınarak, genel bir biçimde, bütün araçlarda veya her yerde arama yapılmasına karar verilemeyeceği, karar ve emrin geçerli olduğu sürenin mutlaka belirlenmesi ve aranılacak kişilerin kimlik bilgilerinin belirli olması gerektiği anımsanarak kişi özgürlüğünü kısıtlayabilecek benzeri işlemlerin ifasından önemle kaçınılması,

5271 sayılı Kanunun 119/4 maddesinde yer alan “Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşularından iki kişi bulundurulur.” hükmünün tatbikatta nazara alınması,

5- Avukat Bürolarının Cumhuriyet Savcılarınca Aranacağı

Avukat Bürolarında yapılan arama işlemlerinde;

a) ... sayılı evrakta gözlendiği gibi, soruşturma sırasında avukatlara ait büronun / konutun Cumhuriyet savcısının emri üzerine kolluk tarafından arandığı,

b) … sayılılarda ise aramanın Cumhuriyet savcısı tarafından yapılmasına karşın baro temsilcisinin çağrılmadığı,

Anlaşılmıştır.

* 5271 sayılı CMK’nın 130, 1136 sayılı Avukatlık Yasası’nın 58. maddesi ve Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 gün ve 13 sayılı Genelgesi’nde açıklandığı üzere, avukatlara ait büro ve konutların mahkeme kararıyla ve kararda belirtilen olayla ilgili olarak yapılabilen aramaların Cumhuriyet savcısı denetiminde baro başkanı veya temsilcisinin katılımının sağlanması suretiyle gerçekleştirilmesi,

6- Baro Pulu Olmayan ve Suret Harcı Yatırılmayan Vekâletname ve Yetki Belgesi

Vekâletname ve yetki belgelerinin incelenmesinde;

a) …. soruşturma sayılılarda; avukatların vekil sıfatıyla ibraz ettikleri dilekçelerine bağlı bulunan ve kendileri tarafından onaylanan vekâletname örneklerinin haçlandırılmadığı,

b) …. sayılılarda, soruşturma dosyalarına iliştirilen vekâletname ve yetki belgelerinde baro pulunun bulunmadığı,

Belirlenmiştir.

* Bu tür vekâletnamelerin Harçlar Kanunu’na bağlı ( 1 ) sayılı tarifenin D/I-c pozisyonu uyarınca harca tâbi tutulması gerektiği göz önünde bulundurularak, hazine zararına sebebiyet verilmemesi,

1136 sayılı Kanun’un 27 ve TBB Staj Kredi Yönetmeliği’nin 4. maddeleri uyarınca, 10/05/2001 tarihinden itibaren vekâletname ve yetki belgesi asıl ve suretlerine Türkiye Barolar Birliğince bastırılan pulların yapıştırılması, pulu eksik veya bulunmayanların kabul edilmemesi, on günlük mehilde pul tamamlanmadıkça vekâletnamenin işleme konulmaması,

7-Basın Ve Yayın Organlarına Açıklama Yapıldığı

Soruşturmaya konu olan … sayılı evrakın içeriği ve tahkikatın seyri hususunda basın ve yayın organlarına açıklama yapıldığı belirlenmiştir.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 26 sayılı Genelgesi’nde açıklandığı üzere; soruşturmanın gizliliği sebebiyle tahkikatların varlığı ve seyri hususunda hiçbir surette adı geçen organlara beyanatta bulunulmaması, ancak kamuoyunun bilgilendirilmesinin zorunlu olduğu düşünülen olaylarda şüpheli kesin olarak belirlendikten ve suçla ilgili deliller toplandıktan sonra, Cumhuriyet başsavcısı tarafından basın bildirisi yoluyla açıklama yapılabileceğinin, bu bildiride suçluluk karinesi ve kişi hakları da göz önünde bulundurulmak suretiyle kişilerin onurlarını kırıcı, küçük düşürücü, siyasî görüşleri açıklayıcı mahiyette veya bu anlama gelebilecek nitelikte ifadeler ile soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecek ifadelere yer verilmemesi ve gizli kalması gereken hususların açıklanmamasına dikkat ve özen gösterilmesi icap ettiğinin bilinmesi,

8- Bilirkişi Seçimi ve Sorulacak Hususlar

Bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ilişkin evrakın tetkikinde;

a) Korsan olarak yapılıp satışa sunulan CD, ses kasetleri ile kitapların üzerinde yasaya uygun olarak bandrol bulunup bulunmadığı hususu özel bir ihtisas gerektirmeden gözle görülüp anlaşılabildiği halde, bu konuda Cumhuriyet başsavcılığı zabıt kâtibinin bilirkişi olarak dinlenerek ücret yazılmak suretiyle yargılama giderleri açısından şüphelinin durumunun ağırlaştırıldığı,

(… sayılılar)

b) Suçun mahiyetinin tespiti için bilinmesi gerekli hususların bilirkişiden sorulmadığı, örneğin,

Porno içerikli olduğu düşünülen CD’ler üzerinde inceleme yaptırıldığı halde, bilirkişiden sadece eserlerin cinsel içerik taşıyıp taşımadığı ve bandrol taşıyıp taşımadığının sorulduğu, 5271 sayılı Yasa’nın 225. ve izleyen maddelerinde açıklanan suçların unsurlarını tespite yönelik olarak ;

Suça konu ürünlerin cinsel ilişki sahnelerini içerip içermediği, ambalajına bakıldığında içeriğinin bilinip bilinemeyeceği, müstehcen görüntülerin üretiminde çocukların kullanılıp kullanılmadığı, şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin olup olmadığı gibi önem arzeden hususların açıklığa kavuşturulmasının istenmediği,

(… sayılılar)

c) … soruşturma sayılılarda ise, inceleme konusu eşyanın bilirkişiye verilmesi sırasında usulüne uygun şekilde yemininin yaptırılmadığı ve dosya ile eşyanın teslim tesellüm tutanağının düzenlenmediği,

Anlaşılmıştır.

* Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 63. maddesinin “çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişi görüşünün alınabileceği” ve “hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgi ile çözülmesi olanaklı konularda bilirkişi dinlenemez” şeklindeki emredici kurallarına uyulması,

Bilirkişilerin seçiminde, aynı Yasa’nın 64 ve izleyen maddeleri hükümlerinin gözden uzak tutulmaması, hiçbir uzmanlığı bulunmayan zabıt kâtiplerinin bilirkişi olarak seçilmemesine özen gösterilesi,

Ayrıca, seçilen bilirkişilere CMK’nın 64/5-6. madde ve fıkralarında gösterilen şekilde yemin verilmesi, görevlendirilen bilirkişinin yemininin ifasından sonra sorunun çözümünü kolaylaştıracak ve suçun unsurlarını tespite yarayacak şekilde rapor hazırlayabilmesi için kendisinden istenen hususların ayrıntılı olarak açıklanması ve rapor ibraz etmesi için uygun bir süre verilmesi gerektiğinin hatırlanması,

9- CMK’nın 332. Maddesine İlişkin Uyarı

Kolluk, idari makamlar ve başka yer Cumhuriyet başsavcılıklarına, istenilen kişilerin savcılığa müracaatının sağlanması veya ifadelerinin alınmasına yönelik olarak yazılan bir kısım müzekkerelere, “Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 332. maddesi gereğince istenen işlemin 10 gün içerisinde gerçekleştirilmesinin zorunlu olduğu, bu süre içinde yerine getirilemiyorsa sebebi ve en geç ne zaman cevap verileceğinin bildirilmesi, aksi davranışın TCK’nın 257. maddesine aykırılık teşkil edeceği” yolunda ihtarı içeren ibarelerin eklendiği,

(… sayılılar)

Adli sicil veya nüfus kaydı gibi bilgi istemini içeren yazılarda ise Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 332. maddesinde yazılı şerhin yer almadığı,

(… sayılılar)

Müşahede edilmiştir.

* Ceza Muhakemesi Yasası’nın 332. maddesinde açıkça belirtiliği üzere, mahkemeler ve Cumhuriyet savcılığı tarafından istenen “bilgilere” 10 gün içinde cevap verilmesi zorunluluğunun bulunduğu, diğer hususlarda ise, ilgili kişi ve kurumlardan yapılması istenen işin niteliğine göre makul bir süre tanınması gerektiğinin bilinerek, anılan şerhin “bilgi isteme” kapsamında kalan yazılara konulması,

10- Cumhuriyet Savcıları Tarafından Düzenlenen İfade Tutanakları

Cumhuriyet savcıları tarafından düzenlenen ifade tutanaklarının tetkikinde ;

a) Bir bölümünde şüphelilerin kişisel, sosyal ve ekonomik durumları ile ilgili bilgilerin kendilerine sorulup saptandıktan sonra ifade tutanaklarına yazılması kuralına uyulmadığı,

(… sayılılar)

b) Bazı ifade tutanaklarında şüphelilerin vatandaşlık kimlik numaralarının bulunmadığı,

(… sayılılar)

Görülmüştür.

* 5271 sayılı CMK’nın 147. maddesi ile Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği’nin 23/son maddesinde değinilen Ek-D formatında açıkça belirtilen hususlara titizlikle riayet edilerek, ifadesine başvurulan şüphelilerin kişisel ve ekonomik bilgilerinin kendilerine sorulup saptanmasından sonra ifade tutanaklarına da dercedilmesi, kimliği ile ilgili bölüme ise vatandaşlık kimlik numarasının yazılması ve düzenlenen tutanakların imzasız bırakılmaması gerektiğinin dikkate alınması,

11- Çağrı Kâğıdına Sıfat ve Meşruhat Yazılması Gerektiği

Çağrı kâğıtlarına yönelik incelemede;

a) ... sayılılarda, soruşturma evrakının şikâyetçisine çıkarılan çağrı kâğıtlarına, şüphelilere yönelik,

b) ... sayılılarda, şüphelilere gönderilen davetiyelere tanıklara ilişkin,

Meşruhatın yazıldığı,

c) … sayılılarda ise, şüpheli, tanık, müşteki ve mağdurlara gönderilen davetiye ve çağrı kâğıtlarına yasal meşruhatın konulmadığı,

Anlaşılmıştır.

* Çağrılacak kişilerin sıfatları dikkate alınmak suretiyle, şikâyetçi ve mağdurlara yönelik olarak düzenlenen çağrı kâğıtlarına 5271 sayılı Yasa’nın 43 ve 233, tanıklara yönelik olarak düzenlenen çağrı kâğıtlarına aynı Yasa’nın 43, şüphelilere hitaben düzenlenen davetiyelere ise aynı Yasa’nın 145. maddesindeki meşruhatın yazılmasına özen gösterilmesi,

12- Çocuklar Hakkındaki Tahkikatlar

Fiili işledikleri zaman 18 yaşını bitirmemiş çocuk şüphelilerin işledikleri bir kısım suçlarda, soruşturmanın kolluğa bırakıldığı gözlenmiştir.

(… sayılılar)

* 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 15. maddesi ile Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi’nin 14. maddesinde belirtildiği üzere; suça sürüklenen çocuk hakkındaki soruşturmanın kolluk görevlilerine bırakılmayarak bizzat Cumhuriyet savcıları tarafından yapılması,

13-Daire İçindeki Birimlere Yazılan Müzekkerelerin Takibi

Evrakının ikmali için daire içerisindeki ünitelere yazılan müzekkerelerin birkaç defa tekit edilip cevaplarının beklendiği belirlenmiştir.

(… sayılılar)

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi’nin 9. maddesi gereği; emsali hallerde işin elden takibi ile konunun bir an evvel sonuçlandırılmasına katkı sağlanması,

14- Delillerin Baştan ve Birlikte Toplanması, Sür’atle İkmali

Soruşturmaların sür’atle tamamlanarak sonuçlandırılması ile delillerin baştan ve birlikte toplanması hususunda beklenen titizliğin her zaman gösterilmediği,

Bu cümleden olarak;

a) Dilekçe ile bizzat başvuran müştekilerin beyanlarının alınıp delillerinin saptanmadığı, dilekçelerin soruşturma defterine kaydını müteakip ilgilinin yeniden çağırıldığı veya yapılacak işler izah edilmeksizin tahkikatın icrası için evrakın zabıtaya gönderildiği,

(… sayılılar )

b) Kasten veya taksir sonucu yaralanan mağdurlar hakkında ilgili sağlık kurumlarınca verilen geçici raporlar evraka eklenmiş olduğu halde, uzun süredir kesin raporlarının temini cihetine gidilmediği,

(… sayılılar )

c) Bazı şikayet dilekçelerinin Cumhuriyet başsavcılığına verildiği tarihten itibaren bir ay veya daha fazla süre geçtikten sonra işleme konulduğu,

(… sayılılar )

d) Aynı bina içinde bulunan mahkeme, icra daireleri ve baro’dan bilgi, belge ve eleman celbi amacıyla gönderilen müzekkere gereklerinin 2-4 aya varan süreyle yerine getirilmediği halde, bir görevli marifetiyle elden takibinin düşünülmeyip uzun süre beklendiği.

(… sayılılar )

e) … sayılı, Asliye Ceza Mahkemesinin bir kısım şüpheliler hakkında yaptığı suç ihbarına ilişkin evrakta, ihbar yazıları ile soruşturma evrakının kaybolduğunun anlaşılması üzerine mahkeme personeli hakkında, 04/04/2006 tarihinde resen soruşturmaya başlanılarak şüphelilerin savunmalarının saptanması amacıyla bulundukları yerlere talimat yazılmasına karşın, ilgili mahkeme dosyasının getirtilerek incelenmesi, suç duyurusu evrakının kime verildiğinin belirlenebilmesi için zimmet kayıtlarının araştırılması ile şüphelilerin nüfus ve adli sicil kayıtlarının celbi gerektiğinin düşünülmediği,

f) … sayılı, yakınıcı ….’nın şikayeti üzerine … Cumhuriyet Başsavcılığından yetkisizlikle gönderilen evrakla ilgili olarak, … Ağır Ceza Mahkemesinin … esas sayılı dosyasının incelenmek üzere celbi için yazılar yazılıp tekit edilmesine ve Adli Tıp Kurumunda olduğu bildirilen dosyanın dönüşü beklenmesine rağmen, şikayetçinin beyanı ve varsa delillerinin sorulması ile dilekçesinde isimlerini bildirdiği kişilerin dinlenilmesi için girişimde bulunulmadığı,

g) … sayılıda, yaralama suçundan şüphelilerin açık kimlik ve adreslerinin araştırılması için Asayiş Şube Müdürlüğüne yazılan 26/12/2005 günlü yazıya verilen 30/03/2006 tarihli yanıtta şahısların Tekman İlçesi Dengiz köyünde ikâmet ettiklerinin bildirilmesine karşın evrakın denetimin başladığı güne kadar işlemsiz bekletildiği, bildirilen yere talimat gönderilmesi yerine 16/06/2006 tarihinde, adres araştırılması için Asayiş Şube Müdürlüğüne yeniden müzekkere gönderildiği,

h) … sayılılarda, çoğunlukla terör olaylarına ilişkin olup failleri yakalanamamış veya meçhul bulunan soruşturma evrakıyla ilgili olarak, kolluk tarafından, genellikle hiçbir araştırma ürünü olmayan, tümüyle birbirinin aynı mahiyette veya bilgisayarda çoğaltılmış tutanakların belirli periyotlar dahilinde gönderilmek suretiyle cevap verilmesine karşın, konunun hassasiyeti hatırlatılmak suretiyle ilgililerin uyarılması ve terör suçlularının daha ciddi bir şekilde takibi gerektiğinin düşünülmediği,

ı) … sayılıda, 20/03/1992 tarihinde meçhul şahıslar tarafından dövüldükten 1 hafta sonra fenalaşarak götürüldüğü hastanede 1 günlük tedaviyi müteakip vefat eden maktul …‘nın ölüm sebebi Adlî Tıp Kurumu … Grup Başkanlığınca tespit edilemediği ve tüm soruşturma evrakının gönderilerek konunun … Adlî Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesine sorulmasının uygun olacağı belirtildiği halde bir yıla varan süredir anılan işlemin yapılmadığı, faillerin araştırılması ile yetinildiği,

i) ... sayılıda, traktörle mağdura çarpıp yaraladıktan sonra kaçan sürücü ...’nin Hatay ili … köyünde ikamet ettiği, ancak mevsimlik işçi olarak Mersin’de çalıştığı Hatay Emniyet Müdürlüğünün Eylül 1991 tarihli yazısıyla bildirildiği, bu yazının da evrak arasında bulunduğu halde, şüphelinin sürekli olarak Mersin’den arandığı, Hatay Cumhuriyet Başsavcılığına talimat yazılmasının düşünülmediği,

j) … sayılıda, çalıştığı iş yerinde tamirat yaptığı sırada, fırın duvarının kayması sonucu yaralanan …’nın “iş ve gücünden kalmadığı, hayatî tehlike geçirmediği” yolundaki raporunun evrak içinde bulunduğu nazara alınmayarak, kesin raporunun temini için ilgilinin celbine çalışıldığı,

k) …sayılıda, karşılıksız çek tanzim etmek suçundan … Bankası … Şubesine yazılan müzekkere anılan yere gönderilmeyip dosya içinde unutulduğu halde, yazı cevabının çabuklaştırılması için tekit yapıldığı,

Belirlenmiş, gereğine tevessülü sağlanmıştır.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesinde açıklandığı üzere; soruşturmaların olabilecek en kısa sürede eksiksiz bir biçimde ikmâl ve muktezaya bağlanması için gereken çabanın esirgenmemesi, bizzat başvuran müşteki ve mağdurların hemen dinlenip, şikâyet ve delillerinin sorulabilmesi için gereken tedbirlerin alınarak tekrar gelip gitmelerinin önlenmesi, şikâyet dilekçelerinin mutlaka soruşturma defterine kaydedilmesi, zabıtaya tevdi edilirken de yapılacak işlerin kısaca ve sırasıyla yazılması usulünün benimsenmesi, zabıta makamlarına ve diğer dairelere, başka yer Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderilen müzekkere ve talimat akıbetlerinin uygun aralıklarla takibi, müteakip duyarsızlıklarını sürdürmeleri halinde gerekli yasal işlemlerin ifasında tereddüt gösterilmemesi, aynı bina içinde bulunan birimlere yazılan yazıların bir görevli marifetiyle elden izlenmesi, soruşturmanın önemi ve ivediliği nazara alınarak, evrakın daha dikkatli bir biçimde incelenip, benzeri gecikmelere meydan verilmemesi, şikâyeti muhtevî dilekçelerin derhal işleme konulması, ikmal edilen evrakın vakit geçirilmeden tetkik edilerek, varılan neticenin bizzat kaleme alınması, delillerin hepsinin başlangıçta maksada uygun bir şekilde ve birbirini beklemeden toplanması usulünün benimsenmesi, sonuca götürmeyen lüzumsuz tahkik işlemlerinden kaçınılması,

15- Devlet Düzeninin Korunması ile İlgili Suç Teşkil Eden Olayların Bakanlığa Bildirilmesi

Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, devletin ve lâik Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmeyi, Anayasamızda yer alan temel hak ve hürriyetleri yok etmeyi amaçlayan suçların Bakanlığa bildirilmediği saptanmıştır.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 gün ve 5 sayılı Genelgesi’nde belirtilen suçların Bakanlığın ilgili birimlerine duyurulmasının ihmal edilmemesi,

16- Dilekçelere Yazılan Tahkik Talebini Havi Derkenarlar

Bir kısım şikâyet dilekçelerinin " olayın tahkiki " veya " gereği ricasıyla " şeklindeki ibarelerle kolluğa havale edildiği gözlenmiştir.

(… sayılılar)

* Soruşturmanın kolluk tarafından yapılmasının düşünülmesi halinde, Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi’nin 10. maddesi gereği kolluğun yapacağı işlerin sıra ile ve kısaca açıklanmasının usul edinilmesi,

17- Dizi Listesi Düzenlenmeden Evrak Gönderilmesi

…sayılılarda olduğu gibi soruşturma evrakının bilirkişi raporu alınmak üzere Adlî Tıp Kurumu veya incelenmek üzere başka bir mercie gönderilmesi sırasında dizi listelerinin tanzim edilmediği saptanmıştır.

* Evrakın kaybı ihtimalinin önlenmesi ve sorumlularının tespiti bakımından Cumhuriyet Başsavcılıkları ile İlk Derece Adlî Yargı Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’in 80/6. maddesinde öngörüldüğü şekilde dizi listesi düzenlenmesi ve imzalanmasında titiz davranılması,

18- Düzensiz Evrak

Bir kısım evrakın dağınık olduğu tespit olunmuştur.

( …….soruşturma sayılılar)

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün 01.01.2006 tarih ve 2 sayılı genelgesi uyarınca; soruşturma evrakındaki kâğıt ve belgelerin derli toplu, belli bir sıra dahilinde dizilip muhafaza edilmesi, dağınık şekilde bırakılmasından kaçınılması, evrakın kolaylıkla incelenebilmesi için kâğıtların tarih ve tür (dilekçeler, ifadeler, raporlar, zabıtlar, belgeler, fezlekeler, vs. şeklinde ) sıraya göre iğnelenmesi ya da dosyalanması, bir soruşturma evrakında esasa etkili olmayan basit yazışma kâğıtları ile nüshalar çok sayıda ise esasa müessir belgelerin kolaylıkla incelenebilmesi için diğerlerinin bir zarfa doldurulup kâğıtların altına bağlanması ya da takılması gerektiğinin hatırdan çıkarılmaması,

19- El Koyma İşlemlerinde Hâkim Onayı Alınmaması

a)…sayılılarda; adlî arama sırasında ele geçen suç eşyasına ait,

b)…sayılılarda; önleme araması sırasında ele geçen ve başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandırabilecek nitelikteki, kanlı tornavida ile av tüfeklerine ilişkin,

c)… sayılılarda; suça müdahale eden kolluğun koruma altına aldığı eşya için Cumhuriyet savcısından yazılı veya sözlü emir alınmasına karşın,

El koyma işlemlerinin hâkim onayına sunulmadığı ya da geç gönderildiği anlaşılmıştır.

* CMK’nın 127, Adli Ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 10, 15 ve 24/1. maddeleri gereği elde edilen ve adlî soruşturmalarda kullanılabilecek eşya hakkında hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işleminin yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması,

20- Evraka Geliş Tarihinin Yazılması

Şikâyetçi veya mağdurlar tarafından verilen suç ihbarına ilişkin dilekçelerle kolluktan veya başka makamlardan gelen soruşturma evrakının üzerine geliş tarihinin yazılmadığı müşahede edilmiştir.

(… sayılılar)

* Evrakın süresinde işleme tabi tutulup tutulmadığının tespiti açısından, geliş tarihinin evrak üzerine yazılmasının usul haline getirilmesi,

21- Evrakın Yeniden Ele Alınması Durumunda Yapılacak İşlem

… sayılılarda, mahkemelerce asıl failin aranması için yapılan suç ihbarları,

… sayılılarda, iddianamenin iadesi,

… sayılılarda, itiraz üzerine kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kaldırılması,

… sayılılarda, asıl failler hakkında görevsizlik, yetkisizlik veya fezleke düzenlenerek evrakın başka yere gönderilmesi,

Gibi sebeplerle soruşturmaya tekrar başlanması halinde, muamelelerin yeni soruşturma numarası verilmeden eski kayıt üzerinden sürdürüldüğü anlaşılmış, denetim esnasında iş cetveli alınmasında zorlukla karşılaşılmıştır.

* Cumhuriyet Başsavcılıkları İle Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’in 10/4. maddesinde belirtilen; “mahkemelerce, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 170. maddesindeki unsurları içermeyen, ön ödeme veya uzlaşma usulü uygulanmaksızın kamu davası açılan iddianame ve soruşturma evrakının Cumhuriyet başsavcılığına iadesine karar verildiğinde yeni bir soruşturma numarasına kaydedilir, soruşturma defterindeki önceki numarasının düşünceler sütununa bu durum not edilir” hususunun gözden ırak tutulmaması,

* Aynı Yönetmelik’in 26. maddesi ile Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün “Soruşturmaların Yürütülmesi, Soruşturma Evrakının Düzenlenmesinde ve Tamamlanmasında Dikkat Edilecek Hususlar” başlıklı 01/01/2006 gün ve 2 sayılı Genelgesi’nin 34. maddesinde belirtildiği üzere, mahkemelerce asıl failin araştırılması için evrakın iade edilmesi halinde evrakın soruşturma defterine yeniden kaydının yapılması suretiyle işlemlerin sürdürülmesi, böylece evrakın işlemsiz kalmamasının sağlanması,

22- Faili Meçhul Evrakın Deliller Toplanmadan Kolluğa Gönderilmesi

Suç tarihinden itibaren onbeş gün ilâ bir ay içinde yahut kolluktan döner dönmez faili tespit edilemeyen evrakın “ şüphelilerin zamanaşımı süresine kadar aranmasına” şeklinde ya da benzer ifadeler kullanılarak daimî aramaya alınıp zabıtaya müzekkere yazıldığı gözlemlenmiştir.

(….. soruşturma sayılılar)

* “Daimi arama” kaydı konulup kolluğa gönderilen müzekkerelerin, suç faillerinin tespit ve yakalanmaları için yeterli olmadıkları dikkate alınarak; üzerinden henüz çok zaman geçmemiş bulunan bu tür evrakta, öncelikle bütün delillerin toplanması ve yapılabilecek araştırmaların icra edilerek tahkikatın derinleştirilmesi, failinin belirlenememesi durumunda ise, zabıtaya olayın oluş şekli ve araştırılması lazım gelen hususlar hakkında geniş bilgi içeren ve zamanaşımı süresini açıklayıcı talimatlar verilmesi, soruşturma evrakının takibi ve yönlendirilmesinin Cumhuriyet savcılarının en önemli görevlerinden biri olduğu da nazara alınarak, inisiyatifin zabıtaya bırakılmaması,

23-Faili Meçhul Olayların Arama Defterinden Takibi

Faili meçhul olaylara ait soruşturma evrakının kayıtlarının kapatıldığı ve akıbetlerinin " arama defteri " üzerinden takip edildiği görülmüş, evrak ele aldırılmıştır.

(… sayılılar)

* Cumhuriyet Başsavcılıkları İle Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Kalem Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’in 10. maddesinde, soruşturma evrakının muktezaya bağlanıncaya kadar soruşturma defteri kayıtları üzerinden takip ve sonuçlandırılması gerektiğinin bilinmesi, kayıt kapatılarak takibin arama defteri üzerinden yapılmasının Yönetmelik hükmüne uygun düşmediğinin hatırdan çıkarılmaması,

24- Faili Meçhul Soruşturma Evrakını Tomarı ile Kolluğa Yollamama

... sayılı faili meçhul soruşturma evrakının tomarıyla kolluğa gönderildiği saptanmıştır.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi’nin 4. maddesi gereği, evrakın kollukta kaybolması, kullanılmayacak bir hale gelmesi gibi türlü sakıncaları göz önünde tutularak, soruşturma evrakının kolluğa gönderilmeyerek, olayın aydınlanmasını sağlayacak tüm ayrıntıları ihtiva edecek bir müzekkere yazılarak failin tespitine çalışılması, bu nedenle tahkikatın ikmâli için tomar halinde evrakın kolluğa yollanmasından vazgeçilmesi,

25- Gizli Soruşturmacının Kimlik Bilgilerinin Evrak İçinde Saklandığı

…sayılıda, görevlendirilen gizli soruşturmacının kimlik bilgilerinin kapalı ve mühürlü zarfa konularak evrak içerisinde saklandığı izlenmiştir.

* CMK’nın 139/3. maddesi ile Ceza Muhakemesi Kanununda Öngörülen Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi, Gizli Soruşturmacı Ve Teknik Araçlarla İzleme Tedbirlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik 24/3. maddesinde düzenlenen “Soruşturmacı görevlendirilmesine ilişkin karar ve diğer belgeler ilgili Cumhuriyet başsavcılığında muhafaza edilir.” hükmünün göz önüne alınarak gizli soruşturmacı bilgilerinin soruşturma evrakı dışında, ayrı bir yerde muhafaza altına alınmasına özen gösterilmesi,

26- Hukukî Mahiyetteki Evrak

Bir kısım evrakın hukukî nitelik arzetmesine rağmen muktezaya bağlanmadığı,

Bu cümleden olarak,

… sayılıda, şikâyetçinin şüpheliye verdiği borç paranın şüpheli tarafından geri verilmediği iddiasının mahiyetinden,

… sayılıda, şüphelinin ev kirasını ve elektrik ücretini ödemeden evini terk ettiğine ilişkin iddiasının dilekçe kapsamından,

… sayılıda, haricen sattığı aracının trafik kaydının şüpheli tarafından üzerine alınmadığına ilişkin iddianın içeriğinden,

Özel hukuk çekişmesi niteliğinde bulunduğu açıkça anlaşıldığı halde kovuşturmaya yer olmadığı kararı yerine soruşturma işlemlerine devam edildiği,

Görülmüş, denetim sırasında gereği için ilgililer uyarılmıştır.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 gün ve 2 sayılı Genelgesi’nin 25. maddesinde açıklandığı üzere, hukukî nitelik taşıyan ve ceza takibine neden olmayacak bu tür taleplerin alınmasını müteakip uzun tahkik işlemlerine girişilmeden, belirlenen duruma göre evrakın muktezaya bağlanması, emek ve zaman kaybına neden olunabilecek bu kabil davranışlardan kaçınılması,

27- İletişimin Tespiti, Dinlenilmesi, Kayda Alınması, İzlenmesi, Sinyal Bilgilerinin Değerlendirilmesi ve Mobil Telefonların Yerlerinin Belirlenmesi İle Kişilerin Teknik Takibi

İletişimin tespiti, dinlenilmesi, kayda alınması, izlenmesi, sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi ve mobil telefonların yerlerinin belirlenmesi ile kişilerin teknik olarak takibine ilişkin karar alınan evrakın tetkikinde,

a) Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda Cumhuriyet savcısınca Telekomünikasyon İletişim Başkanlığından iletişimin tespiti talebinde bulunulduğu hâlde hâkim onayına sunulmadığı,

(……..soruşturma sayılılar. )

b) Tespit talebini içeren yazılar ve mahkemelerden alınıp kolluğa gönderilen kararlarda, tedbir uygulanacak kişilerin adı, soyadı ve kimlik bilgilerine yer verilmediği,

(……….. soruşturma sayılılar)

c) Tedbir uygulaması sonucunda elde edilen ve suç oluşturmadığı için imhası gereken kaset, CD, belge, bilgi ve dokümanların kolluk tarafından imha edilerek tutanağa bağlandığı, bilahare Cumhuriyet savcısı tarafından görüldü yapıldığı,

(……… sor. sayılılar)

d) Kişiler veya iletişim araçları ile alakalı olarak tedbir kararı istenmeden önce isnat edilen suçların işlendiğine dair delillerin bulunup bulunmadığının araştırılmadığı, kolluğun hiçbir bilgi ve belge eklemeden gönderdiği istek üzerine üst yazı ile mahkemesinden talepte bulunulduğu,

Örneğin;

…..sor. sayılı evrakta; kolluk tarafından gönderilen 30.09.2005 tarihli yazıda, “Düzce’de liderliğini şüpheli CB’nin yaptığı çıkar amaçlı bir suç örgütünün elemanları vasıtasıyla uyuşturucu madde ve silah kaçakçılığı yaptıkları, hazineye ait dere yataklarından kum ve çakıl çekerek haksız kazanç elde ettikleri, işletme ve işyeri sahiplerinden baskı ve zor kullanarak menfaat temin ettikleri ve şehirlerarası otobüs firmalarını kendilerine ait tesislerde konaklamaları için tehdit ettikleri yönünde bilgiler intikal ettiğini bu nedenle de planlı istihbarat faaliyeti başlatıldığı” iddia olunarak, örgüt lideri olan CB’nin eski sabıkalı, MB’nin cezaevinden yeni tahliye olduğu ve C.B’nin de çete kurmak suçundan Düzce Ağır Ceza Mahkemesi tarafından arandığı belirtilerek, ekli listede yazılı 20 ayrı telefonun iletişiminin tespiti ve dinlenilmesi ile isimleri yazılan 6 kişinin de teknik araçlarla takibinin yapılmasının talep edildiği, yazıda sözü edilen iddialarla ilgili herhangi bir belge veya delilin evraka eklenmediği, sabıkalı olduğu veya arandığı iddia olunan kişilerin kayıtlarının temin edilmediği, kendilerine baskı yapılan zorla para alınan işletme, işyeri sahipleriyle otobüs firması sahiplerinin beyanlarının temin edilmediği, yazı içeriğinde üç kişinin geçmiş hallerinden bahsedilmesine karşın 6 kişinin teknik takibi ile 20 kişiye ait telefonların dinlenilmesinin istendiği, savcılıkça hiçbir araştırma yapılmadan bir üst yazı ile mahkemeden dinleme ve teknik talebinde bulunulduğu, telefon sahip veya kullanıcılarının isim, sıfat, kimlik ve adres bilgilerine yer verilmeden sadece telefon numaraları gösterilmek suretiyle yazılan mahkeme kararının ilgili kolluğa havalesi suretiyle teknik takip ve dinlemenin başlatıldığı, bir bölümünün dinleme durumunun üç ay sonra üç ay daha uzatıldığı, teknik takip ve dinleme sonucunda herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı düşüncesiyle denetim sırasında 02/10/2006 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği,

(…….sayılılarda da benzer şekilde işlem yapıldığı)

……soruşturma sayılıda, Emniyet KOM Daire Başkanlığının bir sayfadan ibaret yazısında, X muhbirden edinilen bilgilerde MD, AA, ŞG ve SK isimli şahısların yurda uyuşturucu madde sokacaklarının haber alındığı, yüklü miktardaki uyuşturucunun plakası belirlenen bir tır ile ülkeye sokulacağı ancak kimlere teslim edileceği konusunda bir bilgi mevcut olmadığı için adı geçen kişilerle aracın teknik cihazlarla takibi, izlenmesi, kamuya açık tüm yerlerdeki faaliyetlerinin gözetlenmesi, ses ve görüntü kayıtlarının dört hafta süreyle alınması için istemde bulunulduğu, iddialara ilişkin hiçbir delil, belge ve doküman eklenmediği, bu yazı üzerine mahkemeden karar istenerek alınan karar doğrultusunda 4 haftalık teknik takibin sonunda herhangi bir delile ulaşılamadığı halde yeniden istemde bulunularak 4 hafta daha süre alındığı,

Saptanmıştır.

* 5271 sayılı CMK’nın 135 ve izleyen maddeleri ile Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi uyarınca; bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespit edilebileceğine, Cumhuriyet savcısının kararını derhâl hâkimin onayına sunacağına dair hükümlere özen gösterilmesi suretiyle olası sakıncaların önüne geçilmesi,

Telekomünikasyon yoluyla iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması için CMK’nın 135. maddenin 1. fıkrasında “suç işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkanının bulunmaması” gerekliliği ile aynı maddenin 3. fıkrasında belirtildiği üzere, bu hususta verilecek kararlarda, “suçun türü, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkân veren kodu, tedbirin türü, kapsamı ve süresinin belirtilmesinin zorunlu olduğu” hususlarının tatbikatta nazara alınması, toplanabilecek deliller toplanmadan ve hakkında tedbir istenecek kişiler ve iletişim araçları hakkında yeterli bilgi ve belgeye ulaşılmadan mahkemeden karar istenmemesi, suçların soruşturmasında inisiyatifin Cumhuriyet savcısında olduğunun bilinciyle kolluktan gelen usulsüz taleplerin geri çevrilerek suiistimale ve yanlış anlamalara meydan verilmemesi,

28- İlgililerin Doktora Sevkleri

Bir kısım soruşturma evrakının tetkikinde, bir suça ilişkin iz, eser, emare ve delillerin elde edilmesi amacıyla, ayrıca maddî gerçeğin ortaya çıkartılması bakımından şüphelilerin iç beden, mağdurun ve diğer kişilerin ise iç ve dış beden muayenelerinin yapılması, tıbbî incelemelerde bulunmak üzere vücuttan, kan veya benzeri biyolojik örneklerle, saç, tükürük, tırnak gibi örneklerin alınması, moleküler genetik incelemeler ile şüpheli ve sanığın kimliğinin teşhisi için gerekli fizikî özelliklerin tespiti için beden muayeneleri gereken şahısların yasal prosedüre uyulmadan genellikle kolluk tarafından resen doktora sevk edildikleri anlaşılmıştır.

(… sayılılar)

* Bundan böyle gözaltına alınan şüpheliler ile soruşturma esnasında raporlarının aldırılması gereken şahıslar hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 75, 76, 78 ve 79. maddeleri ile Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tespiti Hakkında Yönetmelik’in 4. ve devamı maddeleri hükümleri uyarınca işlem yapılması,

29- İşkence ve Kötü Muamele Suçlarına İlişkin Tahkikatlar

Kolluk tarafından işlendiği ileri sürülen işkence ve kötü muamele suçlarına ilişkin soruşturmaların kolluk görevlilerine yaptırıldığı müşahede edilmiştir.

(… sayılılar)

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 8 sayılı Genelgesi’ne göre; işkence ve kötü muamele iddialarına ilişkin olarak yapılan soruşturmaların, Anayasa, ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler, ilgili kanun hükümleri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kararları da dikkate alınarak kolluk kuvvetlerine bırakılmadan bizzat Cumhuriyet başsavcısı ya da görevlendireceği bir Cumhuriyet savcısı tarafından yürütülmesi,

30- İşlemsiz evrak

Bir kısım evrakın işlemsiz olarak bekletildiği,

Bu cümleden olarak;

… sayılıda, mağdurun kesin raporunun geldiği 25/03/2006,

… sayılılarda, şüphelilerin savunmalarının alındığı 25/03/2006,

… sayılılarda, soruşturma evrakının kolluktan ikmâlen gönderildiği 25/03/2006,

… sayılılarda, istinabe evrakının ulaştığı 25/03/2006,

… sayılılarda, başka yer Cumhuriyet başsavcılıklarından veya diğer kurumlardan istenen bilgilerin gönderildiği 25/03/2006,

… sayılılarda, şikâyet dilekçesinin alındığı ya da soruşturma evrakının kolluktan intikal ettiği 25/03/2006,

... sayılılarda, bir kısım evrakın üzerine not konularak gerekli kararın veya iddianamenin yazılması için kaleme verildiği 25/03/2006,

Tarihinden, ( denetim gününe / inceleme tarihine ) müteakip işlemin yapıldığı… tarihe kadar ( 1 – 3 aydan … aya varan ) sürelerle herhangi bir işleme tevessül edilmediği anlaşılmıştır.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 gün ve 2 sayılı Genelgesi’nde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, soruşturma evrakının Cumhuriyet savcıları tarafından sık sık gözden geçirilerek gerekli işlemlere tevessül edilmesi, sorumluluğu mucip olacak ihmal ve gecikmelere sebebiyet verilmemesi,

31- Kalem denetimi

Kalem denetiminin usulünce yapılmaması nedeniyle; gerek kolluktan gerekse diğer kurumlardan gelen yazı cevaplarının dosyasına konulmadığı, yazılan müzekkerelerin kalemde bekletilerek ilgili yerlere ulaştırılmasında gecikmelere neden olunduğu görülmüştür.

(... sayılılar)

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 gün ve 28 sayılı Genelgesi’nde açıklandığı üzere, kalem hizmetlerinin uygun aralıklarla denetlenerek, soruşturma evrakının ikmalinde sorumluluğu gerektiren gecikmelere ve mevzuata aykırı işlem yapılmasına mahal verilmemesi,

32- Kalemde Tebligat

Kalemde yapılan tebligat evrakında tebligatı yapan memur ile alanın adı, soyadı ve imzasının bulunmadığı, tebligatı alan kişinin adres tespitinin yapılmadığı gözlenmiştir.

(… soruşturma sayılılar.)

* Tebligat Kanunu’nun değişik 23/8 bendi uyarınca, düzenlenecek evraka tebliğ yapan memurun adı ve soyadı ile aynı yasanın 23/3-5 maddesi gereğince tebligatı alan kişinin kimlik tespiti yapılarak adresinin yazılmasından sonra ilgililer tarafından imzalanması hususlarının usul ittihazı,

33- Kamu Görevlilerine İlişkin Soruşturmalar

Kamu görevlilerine ilişkin … soruşturma sayılı evrakta, soruşturma izni verilmesi için ilgili makama müzekkere yazılarak sonucunun beklendiği, 4483 sayılı Yasa’nın 7. maddesindeki süreler geçtiği halde, akıbetinin araştırılmadığı müşahede edilmiştir.

* 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’un 7. maddesi gereğince, yetkili merciin soruşturma izni verilmesi ya da verilmemesi yönündeki kararını inceleme süresi dâhil 30 gün içinde vermesi gerektiği ve bu sürenin zorunlu hallerde 15 günü geçmemek üzere bir defa uzatılabileceği dikkate alınarak, belirtilen sürelerin aşılması durumunda evrakın akıbetinin araştırılması gerektiğinin unutulmaması,

34- Kolluğa Yazılan Müzekkerelerin Tekidi

Soruşturma evrakının ikmali yolunda kolluğa gönderilen müzekkerelerin incelenmesinde;

a) Faili meçhul olan suçlara ait bir kısım evrakta şüphelilerin aranması ve yakalanması zımnında kolluğa yazılan müzekkerelere ... ay / yıl geçmesine rağmen yanıt verilmediği halde akıbetlerinin araştırılmadığı,

(… sayılılar)

b) ... sayılılarda, belirtilen süre geçtikten sonra tekidinin yapıldığı,

c) Bir kısım evrakta yazılan müzekkerelere 3-5 defa tekit yazıldığı halde, yanıt vermeyenler hakkında yasal işlem yapılacağı yönünde bir uyarının eklenmediği,

(… sayılılar)

Gözlenmiştir.

* Kolluğa yazılan müzekkere akıbetlerinin uygun aralıklarla sorulmasının ve tekit edilmesinin usul edinilmesi, evrakın ikmalinin kolluğun inisiyatifine bırakılmaması, duyarsızlıklarını sürdürmeleri halinde haklarında yasal işlem yapılacağı hususunda uyarılmaları, böylece faili meçhul şüphelilerin tespit edilmesi için gerekli gayretin gösterilmesiyle konuya ilişkin CİGM’nin 01/01/2006 gün ve 2 sayılı Genelgesi’nin 4 ve 7. maddeleri ile 22 sayılı Genelgesi’nin 10. maddesi doğrultusunda hareket edilmesi,

35- Lüzumsuz Keşif Yapılmaması

Yapılan soruşturma münderecatından açıkça anlaşılmasına rağmen, faili meçhul bulunan bir kısım evrakta, zamanaşımı süresinin ve suç vasfının tayini yönünden olay yerinde keşif icra edildiği, bazılarında ise suç tarihinden bu yana uzun süre geçmesi sebebiyle olay yeri değişikliğe uğradığından keşif yapılamadan dönüldüğü saptanmıştır.

(... sayılılar)

* Suç unsurları belirgin ve mevcut tutanaklara göre zamanaşımı süresinin tespiti mümkün bulunan bu tür olaylarda, lüzumsuz keşif yapılmasından kaçınılarak emek kaybına ve şüphelilerin durumunu ağırlaştıracak şekilde masraf artışına neden olunmaması, bu tür davranışların sorumluluk doğurabileceğinin her zaman hatırda tutulması,

36- Noter ve Avukatlar ile En Üst Dereceli Kolluk Amirleri Hakkındaki Soruşturmalar

Noter, avukat ve en üst dereceli kolluk amirlerine ilişkin yapılan soruşturmalarının tetkikinde;

a) … sayılı, noterin görevi ile ilgili iddialara ilişkin tahkikatta, 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 153 ve 154. maddelerinde belirtilen izin işlemlerinin ikmali amacıyla evrakın soruşturma defterine kaydedilmediği,

b) ... sayılı, avukatın görevinden kaynaklanan suçlarla ilgili soruşturma evrakında, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 58/1 ve 59. maddelerinde belirtilen işlemler yapılıp izin alınması için Bakanlığa başvurulmadan soruşturma defterine kayıt işleminin yapıldığı,

c) … sayılılarda, en üst dereceli kolluk amirleri hakkında yapılan inceleme ve tahkikatların izin prosedürüne uyulmadan başlangıçta soruşturma defterine kaydedildiği,

Anlaşılmıştır.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 14 sayılı Genelgesi’nde belirtildiği üzere, noterlerle ilgili tahkikatlarda evrakın derhal soruşturma defterine kaydedilmesi,

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 günlü 13 ve 15 sayılı genelgelerinde açıklandığı veçhile, avukatlar ve en üst dereceli kolluk amirlerinin Bakanlığın iznine tâbi suçlarıyla ilgili soruşturmaların Bakanlık muhabere kayıtları üzerinden yürütülmesi, ancak prosedürün tamamlanmasından sonra soruşturma defteri kaydına alınması, böylece izin verilmemesi durumunda kayıtların açık kalması suretiyle karışıklıklar doğmasının ve gereksiz yazışmalara girilmesinin önlenmesi,

37- Noterlik İş Kâğıtlarının Mahkeme Kararı Olmadan İstenmesi

Noterlikten ilgililerin imzasını taşıyan iş kâğıtlarının asıllarının mahkemeden gerekli karar alınmadan istendiği müşahede olunmuştur.

* Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 20/01/2006 tarih ve 102 numaralı Genelgesi’nde de belirtildiği üzere; 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 55. maddesine göre, Noterlik evrak ve defterlerinin daire dışına çıkarılabilmesinin noterliğin bulunduğu yerdeki hukuk hâkimliğinin veya sulh hâkiminin kararı ile mümkün olabileceğinin anımsanması,

38- Olay Yeri ve Cesedin Fotoğraflarının Çekilmesi Gerektiği

Ölümlü olaylara ilişkin bir kısım soruşturma evrakında;

a) … sayılılarda, otopsi işlemi ile olay yeri fotoğrafları veya görüntülerinin kaydedilmediği,

b) … sayılılarda ise, çekilen otopsi ve olay yeri fotoğraflarının arkasına veya görüntü kayıtlarına ait kaset-CD’lerin üzerlerine soruşturma numarası ile ölünün adı, soyadı ve çekim tarihinin yazılmadığı,

Belirlenmiştir.

* CMK’nın 87/5. maddesi ve Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 günlü 4 ve 22 sayılı genelgeleri ile 23/11/2006 gün ve 136 sayılı genelgesi uyarınca; ceset üzerinde varsa darp, cebir, mücadele, boğuşma, yara, mermi, barut izlerinin ve cesetten çıkarılan mermilerin, elbiselerin ve kişisel eşyaların, olayı aydınlatabilecek delil niteliğinde olabilecek her şeyin, muayene sırasında otopsiyi yapan hekimin istediği yerlerin, tüm iz ve delilleri belirtecek şekilde, muhtelif açılardan en az iki renkli fotoğrafının çektirilmesi, ayrıca bu usule uygun olarak fotoğraf çekildiğinin otopsi tutanağına ayrıntılı bir şekilde yazılması, çekilen fotoğrafların negatiflerinin, varsa görüntü kayıtlarının dosyada muhafaza altına alınması ve bunların üzerine soruşturma numarasının, ölünün ad ve soyadının yazılması, negatiflerin Cumhuriyet başsavcılığı tarafından tabettirilmesi ve fotoğrafların arkasına soruşturma numarasının, ölünün ad ve soyadının ve çekim tarihinin yazılmasından sonra ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından tasdik edilmesi, müteakip işlemlerde bu hususun ihmal edilmemesi,

39- Otopsilerin Tek Hekimle Yapılması

Ölümlü olaylara ilişkin bir kısım evrakta;

a) Biri adlî tabip veya pratisyen olmayan iki hekim tarafından,

( … sayılılar )

b) Sebebi yazılmaksızın tek doktorla,

( … sayılılar )

Ölü muayenesi ve otopsi yapıldığı tespit edilmiştir.

* 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 87/l. maddesi ile Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 23/11/2006 gün ve 136 sayılı “Otopsi işlemlerinin yerine getirilmesi” konulu Genelgesinde yer alan “Otopsi, Cumhuriyet savcısının huzurunda biri adlî tıp, diğeri patoloji uzmanı veya diğer dallardan birisinin mensubu veya biri pratisyen iki hekim tarafından yapılır. Müdafi veya vekil tarafından getirilen hekim de otopside hazır bulunabilir. Zorunluluk bulunduğunda otopsi işlemi bir hekim tarafından da yapılabilir; bu durum otopsi raporunda açıkça belirtilir” hükmüne riayet edilmesi,

Otopsi işleminin bir hekim tarafından yapılabilmesinin zaruret halinde ve zapta da geçilmek şartıyla mümkün olabileceğinin unutulmaması,

40- Ön Ödeme Tebliği İçin İlgililerin Celbi

Kendilerine ön ödeme emri tebliği gereken şüphelilerin kolluk makamlarına müzekkere yazılarak, Cumhuriyet başsavcılığında bulundurulmalarının istenildiği görülmüştür.

(… sayılılar)

* TCK’nın 75. maddesinin öngördüğü yasal işlemlerin tatbikinde titiz davranılması, hürriyetin tahdidini gerektirebilecek benzeri hatalı uygulamaya son verilerek şüphelilere ön ödeme tebliğinin kanunî prosedür içinde yerine getirilmesinin zorunlu olduğunun unutulmaması,

41-Soruşturma Evrakının Kaybolması ve Kolluğa Gönderilenlerin Akıbetinin Araştırılmaması

Soruşturma defteri kayıtlarına nazaran;

a) (Listesi ayrı bir yazı ile Cumhuriyet savcılığına tevdi olunan / … sayılı) soruşturma evrakının, dairede bulunmaları gerekli iken derdestler arasında olmadıkları gibi, sonuçlandırıldıkları veya kolluğa gönderildikleri hususunda da bir kayıt bulunmadığı,

b) ... yılından beri tahkikat için kolluğa gönderilen bazı soruşturma evrakının akıbetlerinin uzun süreden beri araştırılmadığı,

(… sayılılar)

Anlaşılmış,

Bulunmayan (...) adet soruşturma evrakının araştırılması, kaybolduğunun belirlenmesi halinde, sorumluları hakkında gereğinin takdir ve ifası, ayrıca tahkik için kolluğa gönderilen ve numaraları belirtilen soruşturma evrakının akıbetinin araştırılması hususlarında Cumhuriyet başsavcılığına tezkere bırakılmış, tekit işlemleri de ikmal ettirilmiştir.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 tarih ve 2 sayılı Genelgesi’nin 5. maddesi gereği, suç ve suçluların takipsiz kalması sonucunu tevlit eden ve sorumluluğu da mucip olan evrak zıyaına sebebiyet verilmesinden kaçınılması, bulunmayan evrakın ihyası ve ilgilileri hakkında işlem ifası,

Aynı Genelge’nin 4. maddesi uyarınca, kolluğa gönderilen evrak akıbetinin de sık sık tekit olunarak bir an önce sonuçlandırılması konusunda daha fazla hassasiyet gösterilmesi,

42- Subay, Astsubay ve Askeri Şahıslar Hakkında Tahkikatlar

Subay, astsubay ve askerî şahıslar hakkındaki bir kısım soruşturmaların kolluğa bırakıldığı müşahede olunmuştur.

* Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 01/01/2006 gün ve 23 sayılı Genelgesi’nde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, anılan şahıslarla ilgili soruşturmaların bizzat Cumhuriyet savcıları tarafından yapılması gerektiğinin tatbikatta göz önünde tutulması,

43- Suç Eşyasının Evrak Arasında Muhafazası

Bir kısım soruşturma evrakında, suç eşyasının evrak arasında muhafaza edildiği, örneğin;

… soruşturma sayılıda, sahteliği iddia edilen nüfus hüviyet cüzdanı aslı,

… sayılıda, olay yerinden elde edilen gözlük, kan, tırnak ve kıl örnekleri,